Zawód: gospodyni domowa

„Praca kobiet wykonujących obowiązki domowe i nie wypracowujących wymiernego zysku to jedno z dużych wyzwań badawczych dla wielu ekonomistów……
Ile kosztuje praca mam? Jest bezcenna – powiedzą jedni. Inni – po krótkim namyśle – wycenią ją w oparciu o przeciętne, rynkowe stawki za godzinę sprzątania, gotowania czy opieki nad dziećmi……(lub starszymi domownikami)…. Od wielu lat nieopłacana praca domowa kobiet to ciężki orzech do zgryzienia dla większości ekonomistów i badaczy rynku pracy…… Choć obowiązki domowo-rodzinne są wykonywane siedem dni w tygodniu, w powszechnym odczuciu nie są uznawane za pracę. . Z tego też powodu etatu w domu nie wlicza się do wartości dochodu narodowego. Dzieje się tak, pomimo iż efekty tej pracy są widoczne (czysty dom, smaczny obiad, ładny ogród), a ONZ szacuje, że roczna wartość nieopłaconej pracy kobiet to około 11 trylionów USD. Choć podział obowiązków w rodzinach jest różny, a mężczyźni coraz częściej włączają się w wykonywanie niektórych prac, odpowiedzialność za domowe ognisko nadal spoczywa głównie na kobietach.  ”.  – Aleksandra Strojek, Zawód: matka, Sedlak & Sedlak, portal rynek pracy.pl, 24.5.2011

W telegraficznym skrócie zacytowałam artykuł o wycenie pracy kobiet na pełnym etacie domowym. Tytuł zamieniłam z matki na gospodynię, wszak nie każda pani w stadle małżeńskim jest matką a pracę wykonuje. Dodatkowo, lepiej brzmi i oddaje istotę rzeczy. Do sprawy należy podejść po gospodarsku.

Kiedy „dzieliłam” majątek małżeński przedłożono mi rachunek za wyrzucanie śmieci. Innych pomysłów zabrakło więc wynoszenie śmieci i tylko to zaważyło istotnie na wycenie. W odpowiedzi pokusiłam się wtedy o własną wycenę rodzinnego śmietnika, podobnie jak zrobili to  specjaliści Agencji Sedlak&Sedlak.

„Beata Mikuta z SGGW każdej czynności wykonywanej w gospodarstwie domowym przypisała wartość odpowiadającą przeciętnej stawce godzinowej w 25 zawodach, dla których obowiązki te były charakterystyczne. Wśród profesji znalazły się: pracownik przetwórni owocowo-warzywnej, kucharz, pomocnik kucharza, kierownik stołówki, kelner, cukiernik, rzeźnik, pracownik działu zaopatrzenia – referent, masarz, magazynier, sprzątaczka, stolarz, hydraulik, malarz pokojowy, elektryk, ślusarz, praczka, pracownik magla, krawcowa, dziewiarka, pielęgniarka, pielęgniarka środowiskowa, opiekunka w żłobku, przedszkolanka, nauczycielka.”

Wierzyć mi się nie chce, że posiadam specjalizację aż w tylu zawodach. Specjalizację „typowo” męską posiadał mój sąsiad, który przybiegał do każdego remontu i naprawy więc mu tego odbierać nie będę. Próbowałam kiedyś zeskrobać odpadające tynki ze ścian w wynajętym mieszkaniu a potem to pomalować. Chyba zrobiłam niezgodnie ze sztuką, bo dalej odpadały, więc zakończyło się na schowaniu porażki pod położoną własnym sumptem tapetą. Straciłam czas, zniszczyłam ręce i paznokcie. Kiedyś też zmagałam się z malowaniem sufitu na biało stojąc na drabinie, efekt okazał się zadowalający po trzecim malowaniu ale moje ręce pozostały w pozycji „Haende hoch” na długie jeszcze lata.

Stawki godzinowe wymagają oszacowania czasu pracy, gdyż jeden parametr to za mało. GUS wyliczył, że mężatka z dziećmi pracuje dziennie w domu średnio 4 godziny 45 minut, mężatki bez potomstwa 4 godziny 39 minut a samotne matki 4 godziny, 6 minut. Wynik jest co najmniej zaskakujący ale statystyka bywa nieubłagana. Uwzględnia wszystkie kombinacje życiowe do posiadania gosposi i pokazywania palcem włącznie.

Z badan pani Mikuty wyszło,  że wartość pracy domowej jest porównywalna do wysokości przeciętnej, miesięcznej pensji w Polsce i powiększa PKB o ok. 23%. Amerykański serwis Insure.com. wykonał analogiczną pracę uwzględniając dodatkowe profesje, takie  jak kierowca, organizator przyjęć, księgowy i dekorator wnętrz. W ujęciu rocznym otrzymał wynik: 61 436 USD.

Mój Boże! Chciałabym mieć te pieniądze za każdy rok mojego małżeństwa. Dodając do tego prawie dwukrotnie dłuższy staż zawodowy powinnam dzisiaj siedzieć pod palmą na Seszelach i kiwać palcem w złoconych klapkach. Tyle ekonomia. Zabrakło jeszcze jednego parametru, jakim jest pojęcie odpowiedzialności i emocje.

„Z badań wynika jednak, że polskie mamy rachunku nie wystawią szybko – co trzecia Polka jest przeciwniczką opłacania pracy domowej, którą traktuje zarówno jako obowiązek, ale też sposób na okazywanie uczuć.” Nie wystawią też, bo nie mają komu, chociaż niektórym panom bardzo by się to przydało. Nic tak nie przemawia do wyobraźni jak ekonomia.

Anna Titkow, Danuta Duch – Krzysztoszek i Bogusława Budrowska w opracowaniu pt. „Nieodpłatna praca kobiet”, IFiS/PAN, W-wa 2007 pokusiły się o dane statystyczne dotyczące podziału prac domowych w polskiej rodzinie. Do kobiet należy 95% prania, 90% gotowania obiadów, 73% przygotowywania śniadań, 74% robienia codziennych zakupów, i 44% uwaga! wyrzucania śmieci.

Śniadania mnie podbudowały.

Nowe życie na śniadanie
Pozwól że Cię nim nakarmię
Szczęściem nie bój się nakruszyć
Wypełnijmy nim poduszki

Na śniadanie wprost do łóżka… Andrzej Piaseczny, Śniadanie do łóżka

Takie śniadanie do łóżka lepsze niż Seszele ale jednocześnie, statystycznie rzecz biorąc, prawie nieosiągalne.  Dzisiaj dzień matki, ponownie mam święto. 8-go maja też miałam, razem z holenderskimi, niemieckimi, belgijskimi, włoskimi i amerykańskimi matkami. Mój syn pożyczył mi ósmego, ja nie przywiązuję do świąt tego rodzaju żadnej wagi. Liczy się pamięć jako taka a nie w konkretnej dacie.  Mimo tego, wszystkim matkom, bez względu na niemożliwe do rzetelnego wyliczenia koszty ich pracy cierpliwości w okazywaniu uczuć jak wyżej oraz od czasu do czasu śniadania do łóżka życzę.

P.S. – Sfiksowałyście, boście chłopa dawno nie miały! Chłopa wam trzeba!
– Co to znaczy „mieć chłopa”?
– Prawdopodobnie chodzi o męską służbę domową, bardzo rozpowszechnioną w XX  wieku
Seksmisja

Zdjęcia: pomnik pracującej kobiety, Galicja, Hiszpania – Sean Fitzgerald via Wikimedia Commons; Kuchnia 2011 – Archiwum Jarzębiny i hotel Inter.Continental Hamburg 1987 – J.Bartuszek